Jak budować kaloryczność diety konia bez nadmiaru skrobi: włókno → wysłodki → tłuszcz → (dopiero potem) zboża
Zimą właściciele koni najczęściej mierzą się z dwoma problemami: spadkiem masy ciała podopiecznych oraz brakiem energii podczas treningów. Intuicyjną reakcją jest dosypanie owsa lub innej paszy zbożowej. Jednak u wielu koni – szczególnie tych wrażliwych, wrzodowych czy metabolicznych – nadmiar skrobi to prosta droga do nadpobudliwości i problemów trawiennych.
Zamiast „ładować” kalorie w sposób gwałtowny, warto zastosować hierarchię energetyczną, która naśladuje naturalny metabolizm konia.
1. Baza, czyli włókno strukturalne (siano i słoma)
Włókno to nie jest jeden jednolity składnik. Pierwszym krokiem zawsze musi być włókno strukturalne. To ono odpowiada za „termogenezę” – proces fermentacji w jelicie grubym, który dosłownie ogrzewa konia od środka w mroźne dni.
Dlaczego to ważne: Koń czerpie do 70% energii z Lotnych Kwasów Tłuszczowych (VFA) produkowanych podczas fermentacji włókna.
Wskazówka: Zanim zmienisz paszę treściwą, sprawdź, czy koń faktycznie zjada odpowiednią ilość siana (minimum 1.5–2% masy ciała). Bez stabilnej bazy włókna, każdy kolejny dodatek będzie mniej efektywny.
2. Super-włókno, czyli energia z pektyn (wysłodki buraczane)
Gdy sama pasza objętościowa nie wystarcza, logicznym krokiem jest zwiększenie podaży energii w obrębie modelu włóknistego. Wysłodki buraczane to tzw. „super-włókno”. Zawierają pektyny, które są trawione w jelicie grubym znacznie wydajniej niż celuloza z siana, ale bez gwałtownego rzutu cukru do krwi.
Ważne: wysłodki to także idealne rozwiązanie dla koni grubych! Często błędnie uważa się, że wysłodki służą tylko do tuczenia. W rzeczywistości są genialnym narzędziem dla koni z nadwagą lub problemami metabolicznymi (EMS, ochwat):
- Bezpieczna baza: Niemelasowane wysłodki mają niski indeks glikemiczny (IG). Pozwalają podać niezbędne suplementy czy witaminy bez użycia wysokoskrobiowych zbóż.
- Zimowe nawodnienie: Podawane na mokro (jako rzadka „zupa”) drastycznie zmniejszają ryzyko kolek zatkaniowych, o które łatwo zimą, gdy konie piją mniej zimnej wody.
- Uczucie sytości: Duża objętość po namoczeniu sprawia, że koń czuje się najedzony, mimo że dostaje mało kalorii w porównaniu do tradycyjnych pasz.
3. Tłuszcze, czyli skoncentrowane paliwo bez „iskry”
Jeśli włókno i wysłodki to za mało, kolejnym krokiem jest tłuszcz. Jest on najbardziej skoncentrowanym źródłem energii – 1 gram tłuszczu dostarcza ponad dwukrotnie więcej energii niż 1 gram węglowodanów (skrobi).
Efekt „cool energy”: Tłuszcz nie wpływa na zachowanie konia tak jak skrobia. Badania wykazują, że diety wysokotłuszczowe mogą wręcz obniżać reaktywność koni na stresujące bodźce.
Ważne: Układ pokarmowy konia potrzebuje ok. 2–3 tygodni na pełną adaptację do trawienia wyższych dawek oleju (zwiększenie produkcji żółci i aktywności lipazy).
4. Skrobia (zboża) jako precyzyjne doładowanie
Zboża nie są „złe” – są po prostu najbardziej wymagającym narzędziem. Działają szybko i są niezbędne u koni w intensywnym treningu sportowym do odbudowy glikogenu w mięśniach. Jednak łatwo nimi przekroczyć próg tolerancji przewodu pokarmowego.
Jeśli decydujesz się na zboża:
- Ogranicz dawkę skrobi do max. 1g na 1kg masy ciała konia na posiłek.
- Wybieraj zboża poddane obróbce termicznej (np. mikronizacji), która zwiększa ich strawność w jelicie cienkim.
Zimowa checklista: jak sprawdzić, czy dieta działa?
- Czy koń ma stały dostęp do włókna strukturalnego? (Długie przerwy w jedzeniu to spadek ciepłoty ciała).
- Czy wprowadziłeś „super-włókno” (np. wysłodki), zanim sięgnąłeś po zboże?
- Czy zwiększasz dawkę tłuszczu stopniowo?
- Czy skrobia jest tylko uzupełnieniem, a nie głównym źródłem kalorii?
Stosując tę metodę „schodkową”, budujesz masę i energię konia w sposób zgodny z jego naturą, unikając problemów gastrycznych i niepotrzebnej nadpobudliwości.
Warto wiedzieć: Badania prowadzone m.in. przez prof. D.S. Kronfelda, opublikowane w Journal of Equine Veterinary Science, dowodzą, że konie otrzymujące energię z włókna i tłuszczu zamiast skrobi, wykazują stabilniejszy poziom glukozy we krwi oraz są mniej narażone na kwasicę jelita grubego, co bezpośrednio przekłada się na mniejsze ryzyko kolki i ochwatu.
W naszym sklepie znajdziesz sprawdzone komponenty włókniste i dodatki, które pozwalają budować zimową kaloryczność diety krok po kroku!
How to increase a horse’s calorie intake without excess starch: fibre → beet pulp → fat → (only then) grains
In winter, horse owners most often face two problems: a drop in their horses’ body weight and a lack of energy during training. The intuitive reaction is to add oats or another grain-based feed. However, in many horses—especially sensitive horses, ulcer-prone horses, or horses with metabolic issues—excess starch is a direct path to overexcitability and digestive problems.
Instead of “loading” calories in a sudden way, it is worth using an energy hierarchy that mirrors the horse’s natural metabolism.
1. The base: structural fibre (hay and straw)
Fibre is not one single uniform component. The first step must always be structural fibre. It is responsible for “thermogenesis”—the process of fermentation in the hindgut that literally warms the horse from the inside on frosty days.
Why this matters: A horse can obtain up to 70% of its energy from volatile fatty acids (VFAs) produced during fibre fermentation.
Tip: Before changing the concentrate feed, check whether the horse is actually eating an adequate amount of hay (minimum 1.5–2% of body weight). Without a stable fibre base, every additional step will be less effective.
2. “Super fibre”: pectin-based energy (beet pulp)
When forage alone is not enough, a logical step is to increase energy supply within the fibre-based model. Beet pulp is so-called “super fibre”. It contains pectins, which are digested in the hindgut much more efficiently than the cellulose in hay, but without a sudden surge of sugar into the bloodstream.
Important: beet pulp is also an ideal solution for overweight horses! It is often mistakenly believed that beet pulp is only for weight gain. In reality, it is a brilliant tool for horses with excess weight or metabolic problems (EMS, laminitis):
- A safe base: Unmolassed beet pulp has a low glycaemic index (GI). It allows you to feed essential supplements or vitamins without using high-starch grains.
- Winter hydration: Fed wet (as a thin “soup”), it drastically reduces the risk of impaction colic, which is common in winter when horses drink less cold water.
- Satiety: The large volume after soaking makes the horse feel full, even though it receives fewer calories compared to traditional feeds.
3. Fats: concentrated fuel without the “spark”
If fibre and beet pulp are not enough, the next step is fat. It is the most concentrated energy source—1 gram of fat provides more than twice as much energy as 1 gram of carbohydrates (starch).
The “cool energy” effect: Fat does not affect a horse’s behaviour the way starch does. Studies show that high-fat diets may even reduce horses’ reactivity to stressful stimuli.
Important: A horse’s digestive system needs about 2–3 weeks to fully adapt to digesting higher doses of oil (increased bile production and lipase activity).
4. Starch (grains) as a precise top-up
Grains are not “bad”—they are simply the most demanding tool. They act quickly and are essential in horses in intensive sport training for rebuilding muscle glycogen. However, it is easy to exceed the digestive tolerance threshold.
If you decide to use grains:
- Limit starch to max. 1 g per 1 kg of the horse’s body weight per meal.
- Choose grains that have undergone heat processing (e.g. micronisation), which increases their digestibility in the small intestine.
Winter checklist: how to check if the diet works
- Does the horse have constant access to structural fibre? (Long breaks in eating lower body temperature).
- Did you introduce “super fibre” (e.g. beet pulp) before reaching for grains?
- Are you increasing fat intake gradually?
- Is starch only a supplement and not the main calorie source?
By using this “step-by-step” method, you build your horse’s body condition and energy in a way that matches its nature, avoiding gastric problems and unnecessary overexcitability.
Worth knowing: Research conducted, among others, by Prof. D.S. Kronfeld and published in the Journal of Equine Veterinary Science shows that horses receiving energy from fibre and fat instead of starch have more stable blood glucose levels and are less exposed to hindgut acidosis, which directly translates into a lower risk of colic and laminitis.
In our shop, you’ll find proven fibre-based components and add-ons that help you build winter calorie intake step by step!