Problemy ze strony przewodu pokarmowego należą do najczęstszych przyczyn pogorszenia kondycji, samopoczucia i wydolności koni. Wrzody żołądka, nawracające kolki, luźny kał, woda kałowa czy zaburzenia mikrobioty dotyczą nie tylko koni sportowych, ale również rekreacyjnych i hodowlanych. W takich przypadkach często skupiamy się na leczeniu, zapominając, że równie istotnym elementem postępowania jest odpowiednio zaplanowane żywienie.

Dobrze dobrana pasza nie zastąpi leczenia weterynaryjnego, ale może stworzyć warunki sprzyjające prawidłowej pracy przewodu pokarmowego, regeneracji organizmu i ograniczeniu czynników dodatkowo obciążających żołądek oraz jelita.

Nie zawsze więcej znaczy lepiej

W żywieniu koni coraz częściej spotykamy receptury zawierające bardzo długą listę dodatków funkcjonalnych. Tymczasem u zwierząt z wrażliwym układem pokarmowym często lepiej sprawdza się odwrotne podejście – prostsza formuła oparta na starannie dobranych, dobrze tolerowanych surowcach.

Każdy kolejny komponent to nie tylko dodatkowa wartość odżywcza, lecz także większa złożoność dawki. U koni z przewlekłymi problemami jelitowymi, alergiami, nadwrażliwościami pokarmowymi lub podczas prowadzenia diety eliminacyjnej ograniczenie liczby składników może ułatwić ocenę tolerancji żywienia.

Z tego względu receptura VeterinaryLine GASTRO została opracowana bez zbóż, soi, lucerny, grochu, drożdży, marchwi, buraków, jabłek i ziół. Nie oznacza to, że składniki te są niewłaściwe dla wszystkich koni. Ich wyeliminowanie pozwala jednak stworzyć bardziej przewidywalną mieszankę dla zwierząt wymagających szczególnie ostrożnego podejścia żywieniowego.

Dlaczego podstawą żywienia powinno być włókno?

Układ pokarmowy konia jest przystosowany do niemal ciągłego pobierania pasz objętościowych. Włókno nie pełni wyłącznie funkcji mechanicznej. Stanowi ono główne źródło energii dla mikroorganizmów zasiedlających jelito ślepe i okrężnicę.

Podczas fermentacji włókna bakterie jelitowe wytwarzają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, przede wszystkim octan, propionian i maślan. Związki te są wykorzystywane przez organizm konia jako źródło energii, a maślan odgrywa dodatkowo ważną rolę w odżywianiu komórek nabłonka jelitowego i utrzymaniu prawidłowej bariery jelitowej.

Dlatego u koni z problemami gastrycznymi znaczenie ma nie tylko ilość włókna, lecz także jego rodzaj, strawność i sposób podania. W VeterinaryLine GASTRO podstawę stanowi mączka z niskocukrowych traw rozdrobniona do jednolitej frakcji 2 mm. Po połączeniu z wodą tworzy miękki, jednorodny posiłek, który może być łatwiejszy do pobrania przez konie z obniżonym apetytem, problemami stomatologicznymi lub w okresie rekonwalescencji.

Co daje podawanie paszy na mokro?

Namaczanie paszy kojarzy się najczęściej z żywieniem koni starszych lub mających trudności z żuciem. W praktyce korzyści z takiej formy posiłku są znacznie szersze.

Przede wszystkim koń pobiera wraz z paszą dodatkową ilość wody. Ma to znaczenie dla nawodnienia treści pokarmowej oraz jej prawidłowego przesuwania się w przewodzie pokarmowym. Wilgotny posiłek może być również bardziej komfortowy dla koni z wrażliwym żołądkiem, obniżonym apetytem lub po przebytych zabiegach.

Szczególną rolę odgrywa tutaj makuch lniany. Po kontakcie z wodą obecne w nim polisacharydy tworzą charakterystyczną, lekko śluzową konsystencję. Nie należy traktować jej jako „opatrunku” ani zamiennika leczenia, jednak taka forma posiłku może wspierać naturalne mechanizmy ochronne błony śluzowej i poprawiać komfort pobierania paszy.

Drobna, jednolita frakcja włókna sprawia również, że po namoczeniu wszystkie komponenty pozostają równomiernie rozmieszczone. Ogranicza to możliwość wybierania przez konia pojedynczych składników i ułatwia podawanie suplementów lub leków zaleconych przez lekarza weterynarii.

Len – nie tylko substancje śluzowe

Makuch lniany jest cennym źródłem włókna, białka roślinnego i pozostałości tłuszczu lnianego. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest jednak obecność polisacharydów śluzowych, które po namoczeniu zwiększają lepkość posiłku.

Śluzy roślinne mogą wpływać na właściwości fizyczne treści pokarmowej, zwiększać jej uwodnienie i wspierać łagodny charakter posiłku. Jednocześnie włókno lniane jest fermentowane przez mikroorganizmy jelita grubego, dzięki czemu uczestniczy w dostarczaniu substratów potrzebnych do produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych.

Makuch pozwala także zwiększyć wartość odżywczą mieszanki bez konieczności stosowania dużej ilości zbóż. Ma to szczególne znaczenie u koni, u których energia powinna pochodzić głównie z włókna i tłuszczu, a nie ze skrobi.

Esparceta jako alternatywne źródło włókna i białka

Esparceta siewna jest rośliną motylkową dostarczającą włókna i białka roślinnego. W recepturze bez lucerny pozwala zwiększyć różnorodność źródeł włókna i aminokwasów bez sięgania po soję lub groch.

Roślina ta zawiera również naturalne związki polifenolowe, w tym taniny skondensowane. Ich działanie zależy od dawki i całej receptury, jednak w umiarkowanych ilościach mogą wpływać na przebieg fermentacji oraz wykorzystanie białka w przewodzie pokarmowym. Esparceta nie jest więc wyłącznie wypełniaczem, ale funkcjonalnym składnikiem uzupełniającym profil włókna i białka mieszanki.

Energia bez nadmiaru skrobi

Konie sportowe, konie w rekonwalescencji oraz zwierzęta mające trudności z utrzymaniem prawidłowej masy ciała często potrzebują dodatkowej energii. Nie zawsze jednak dobrym rozwiązaniem jest zwiększanie udziału zbóż.

Łuskane nasiona słonecznika i makuch z wiesiołka dostarczają energii pochodzącej z tłuszczu roślinnego oraz uzupełniają paszę o białko i włókno. Tłuszcz jest skoncentrowanym źródłem energii i nie podlega gwałtownej fermentacji w jelicie grubym w taki sposób jak nadmiar skrobi.

Dzięki temu możliwe jest podniesienie wartości energetycznej posiłku przy jednoczesnym utrzymaniu bardzo niskiego poziomu skrobi. W przypadku VETERINARY line GASTRO jej zawartość wynosi poniżej 1%, natomiast zawartość cukrów ESC pozostaje poniżej 3%.

Prebiotyki – wsparcie środowiska jelitowego

FOS, MOS oraz korzeń cykorii nie dostarczają żywych mikroorganizmów. Ich zadaniem jest oddziaływanie na środowisko, w którym funkcjonuje mikrobiota jelitowa.

Korzeń cykorii jest naturalnym źródłem inuliny i fruktanów. Związki te mogą być wykorzystywane przez wybrane grupy bakterii jelitowych jako substrat fermentacyjny. W ten sposób wspierają produkcję metabolitów powstających podczas prawidłowej fermentacji włókna.

Fruktooligosacharydy, czyli FOS, pełnią podobną funkcję. Nie „odbudowują” mikrobiomu samodzielnie, lecz mogą sprzyjać rozwojowi określonych mikroorganizmów i stabilniejszej fermentacji. Jest to szczególnie istotne po antybiotykoterapii, zmianie diety, transporcie, chorobie lub okresach zwiększonego stresu.

Mannooligosacharydy, czyli MOS, działają nieco inaczej. Mogą wiązać wybrane mikroorganizmy posiadające odpowiednie struktury adhezyjne, utrudniając ich przyleganie do powierzchni nabłonka. Ich rola polega więc nie tylko na żywieniu korzystnych bakterii, ale także na wspieraniu naturalnych mechanizmów ochronnych przewodu pokarmowego.

Lignoceluloza i znaczenie różnych frakcji włókna

Włókno nie jest jednorodną grupą składników. Poszczególne frakcje różnią się szybkością fermentacji, zdolnością wiązania wody i wpływem na strukturę treści pokarmowej.

Lignoceluloza jest źródłem włókna strukturalnego o ograniczonej fermentowalności. Może wspierać właściwy pasaż treści pokarmowej i pomagać w utrzymaniu odpowiedniej konsystencji kału. W połączeniu z bardziej fermentowalnym włóknem z traw, lnu, owoców i cykorii tworzy zróżnicowany profil substratów dla jelita grubego.

Taka różnorodność ma znaczenie, ponieważ mikrobiom konia nie korzysta z jednego rodzaju włókna. Stabilna fermentacja jest zwykle efektem dostarczania wielu uzupełniających się frakcji, a nie jednego izolowanego składnika.

Polifenole i ochrona przed stresem oksydacyjnym

Pestki winogron, wytłoki z aronii i malin są źródłem polifenoli, w tym proantocyjanidyn i antocyjanów. Związki te wykazują aktywność antyoksydacyjną i pomagają ograniczać skutki nadmiernej produkcji reaktywnych form tlenu.

Stres oksydacyjny może wzrastać podczas intensywnego treningu, transportu, choroby, przewlekłego stanu zapalnego i rekonwalescencji. Organizm dysponuje własnymi enzymatycznymi systemami ochronnymi, ale ich sprawne działanie zależy również od prawidłowego odżywienia.

Dlatego naturalne polifenole zostały połączone w recepturze z witaminą E i selenem. Witamina E chroni struktury lipidowe błon komórkowych, natomiast selen uczestniczy w działaniu enzymów antyoksydacyjnych, między innymi peroksydazy glutationowej.

Znaczenie wapnia, magnezu i alg morskich

Algi Lithothamnum calcareum są naturalnym źródłem wapnia i minerałów pochodzenia morskiego. Wapń jest niezbędny nie tylko dla kości, ale także dla pracy mięśni, przewodnictwa nerwowego i licznych procesów komórkowych.

Składniki mineralne o odczynie zasadowym mogą również uczestniczyć w krótkotrwałym buforowaniu kwaśnej treści pokarmowej. Nie zastępują leczenia choroby wrzodowej ani właściwego zarządzania dostępem do paszy objętościowej, jednak mogą stanowić element kompleksowej dawki dla koni z wrażliwym żołądkiem.

W recepturze uwzględniono również źródła fosforu, magnezu i sodu. Dzięki temu pasza nie dostarcza jedynie włókna, lecz stanowi mieszankę uzupełniającą, która może być wykorzystana jako element prawidłowo zbilansowanej diety.

Dlaczego niski poziom skrobi i cukrów ma znaczenie?

Nadmiar skrobi, który nie zostanie strawiony w jelicie cienkim, może przedostawać się do jelita grubego. Tam staje się substratem dla szybko namnażających się bakterii produkujących kwas mlekowy. Może to prowadzić do obniżenia pH, destabilizacji fermentacji włókna i zmian w składzie mikrobioty.

Ograniczenie skrobi jest szczególnie istotne u koni z zespołem metabolicznym, insulinoopornością, PSSM, historią ochwatu oraz u zwierząt źle tolerujących tradycyjne mieszanki zbożowe. Niski poziom cukrów ułatwia natomiast kontrolowanie całkowitej zawartości węglowodanów niestrukturalnych w dawce.

Ostateczna ilość cukrów i skrobi w całej diecie zależy jednak również od siana, trawy oraz innych dodatków. Dlatego w przypadku koni metabolicznych podstawą pozostaje analiza paszy objętościowej i dopasowanie całej dawki do indywidualnych potrzeb.

Dla jakich koni taka receptura może być odpowiednia?

VETERINARY line GASTRO może być wartościowym elementem żywienia koni wymagających kontrolowanej podaży skrobi i cukrów, wysokiego udziału włókna oraz ograniczonej liczby popularnych komponentów paszowych.

W szczególności może znaleźć zastosowanie w żywieniu:

• koni w trakcie i po leczeniu zespołu wrzodów żołądka, jako element prawidłowo zaplanowanej diety;
• koni po kolkach i zabiegach chirurgicznych, po konsultacji z lekarzem weterynarii;
• koni ze skłonnością do zaburzeń fermentacji, wzdęć, luźnego kału lub wody kałowej;
• koni po antybiotykoterapii, zmianach żywienia i okresach silnego stresu;
• koni z alergiami i podejrzeniem nadwrażliwości pokarmowej;
• koni z EMS, insulinoopornością, PSSM lub historią ochwatu;
• koni sportowych narażonych na stres treningowy, transportowy i startowy;
• seniorów i rekonwalescentów, którym łatwiej pobierać miękkie, wilgotne posiłki.

Pasza jako część całej strategii żywieniowej

Nawet najlepiej opracowana mieszanka nie zastąpi dobrej jakości paszy objętościowej, regularnego dostępu do włókna, stopniowego wprowadzania zmian żywieniowych oraz prawidłowej diagnostyki.

W przypadku chorób żołądka, jelit, zaburzeń metabolicznych i nawracających kolek dieta powinna być ustalana z lekarzem weterynarii lub wykwalifikowanym specjalistą żywienia koni. Znaczenie ma nie tylko rodzaj paszy treściwej, ale również ilość i jakość siana, długość przerw między posiłkami, dostęp do wody, poziom aktywności oraz stan uzębienia.

Największą zaletą VETERINARY line GASTRO nie jest więc jeden pojedynczy składnik. Jest nią połączenie kilku uzupełniających się rozwiązań: zróżnicowanego włókna, bardzo niskiej zawartości skrobi i cukrów, tłuszczu roślinnego, prebiotyków, naturalnych polifenoli oraz składników mineralnych.

To receptura zaprojektowana nie po to, aby zastąpić leczenie, lecz aby ułatwić stworzenie łagodnej, przewidywalnej i dopasowanej do fizjologii konia dawki pokarmowej.

Poznaj VeterinaryLine Gastro

Horses with sensitive digestive systems – why it is not only the ingredients in the feed that matter

Digestive tract disorders are among the most common causes of reduced condition, wellbeing and performance in horses. Gastric ulcers, recurrent colic, loose droppings, free faecal water and microbiota disturbances affect not only performance horses, but also leisure and breeding animals. In such cases, attention is often focused on medical treatment, even though carefully planned nutrition is an equally important part of management.

An appropriately selected feed cannot replace veterinary treatment, but it can help create conditions that support normal digestive function, recovery and the reduction of factors that place additional strain on the stomach and intestines.

More is not always better

Modern equine feeds often contain long lists of functional additives. For horses with sensitive digestive systems, however, the opposite approach may be more appropriate – a simpler formula based on carefully selected and well-tolerated raw materials.

Every additional component provides potential nutritional value, but it also increases the complexity of the ration. In horses with chronic intestinal problems, allergies, suspected food sensitivities or those undergoing an elimination diet, limiting the number of ingredients can make it easier to assess dietary tolerance.

For this reason, VETERINARY line GASTRO has been formulated without cereals, soya, alfalfa, peas, yeast, carrots, beet, apples or herbs. This does not mean that these ingredients are unsuitable for every horse. Their exclusion, however, makes it possible to create a more predictable feed for animals requiring a particularly cautious nutritional approach.

Why should fibre be the foundation of the diet?

The equine digestive system is adapted to the almost continuous intake of fibrous forage. Fibre does not merely have a mechanical function. It is the main energy substrate for microorganisms living in the caecum and colon.

During fibre fermentation, intestinal bacteria produce short-chain fatty acids, primarily acetate, propionate and butyrate. These compounds are used by the horse as sources of energy. Butyrate also plays an important role in nourishing intestinal epithelial cells and supporting the integrity of the gut barrier.

In horses with digestive problems, the amount of fibre is therefore not the only consideration. Its type, digestibility and method of feeding are equally important. In VETERINARY line GASTRO, the main ingredient is low-sugar grass meal ground to a uniform particle size of 2 mm. When mixed with water, it forms a soft and homogeneous meal that may be easier to consume for horses with reduced appetite, dental problems or during recovery.

What are the benefits of feeding it soaked?

Soaking feed is most commonly associated with senior horses or animals that have difficulty chewing. In practice, the benefits of a wet meal are much broader.

First of all, the horse consumes additional water with the feed. This supports the hydration of digesta and its normal passage through the digestive tract. A moist meal may also be more comfortable for horses with a sensitive stomach, reduced appetite or following medical procedures.

Linseed cake plays a particularly important role. When exposed to water, its polysaccharides produce a characteristic, slightly mucilaginous consistency. This should not be regarded as a medicinal “coating” or a substitute for treatment, but this form of feed may support the natural protective mechanisms of the mucosa and improve feeding comfort.

The fine, uniform fibre particles also ensure that all components remain evenly distributed after soaking. This reduces selective feeding and makes it easier to administer supplements or medications prescribed by a veterinarian.

Linseed – more than mucilage

Linseed cake is a valuable source of fibre, plant protein and residual linseed oil. Its most characteristic feature, however, is the presence of mucilage-forming polysaccharides, which increase the viscosity of the meal after soaking.

Plant mucilage can influence the physical properties of digesta, increase its water content and contribute to the gentle character of the meal. Linseed fibre is also fermented by hindgut microorganisms, providing substrates for the production of short-chain fatty acids.

Linseed cake also increases the nutritional value of the ration without requiring a high inclusion of cereals. This is particularly important for horses whose energy should come primarily from fibre and fat rather than starch.

Sainfoin as an alternative source of fibre and protein

Sainfoin is a legume that provides both fibre and plant protein. In an alfalfa-free formula, it increases the diversity of fibre and amino acid sources without the need for soya or peas.

The plant also contains naturally occurring polyphenolic compounds, including condensed tannins. Their effects depend on dose and the overall ration, but in moderate amounts they may influence fermentation and protein utilisation within the digestive tract. Sainfoin is therefore not simply a filler, but a functional ingredient contributing to the feed’s fibre and protein profile.

Energy without excessive starch

Performance horses, convalescent animals and horses struggling to maintain body condition may require additional dietary energy. Increasing the cereal content, however, is not always the most appropriate solution.

Hulled sunflower seeds and evening primrose cake provide energy from plant fats while also contributing protein and fibre. Fat is a concentrated energy source and does not undergo rapid hindgut fermentation in the same way as excessive starch.

This makes it possible to increase the energy value of the meal while maintaining a very low starch concentration. In VETERINARY line GASTRO, starch is below 1%, while ESC sugars remain below 3%.

Prebiotics – supporting the intestinal environment

FOS, MOS and chicory root do not provide live microorganisms. Their purpose is to influence the environment in which the intestinal microbiota functions.

Chicory root is a natural source of inulin and fructans. These compounds can be used as fermentation substrates by selected groups of intestinal bacteria, thereby supporting the production of metabolites associated with normal fibre fermentation.

Fructooligosaccharides, or FOS, have a similar role. They do not independently “rebuild” the microbiome, but may encourage the growth of selected microorganisms and promote more stable fermentation. This can be particularly relevant after antibiotic treatment, dietary changes, transport, illness or periods of increased stress.

Mannan oligosaccharides, or MOS, act in a somewhat different way. They may bind selected microorganisms with specific adhesive structures, reducing their ability to attach to the intestinal epithelium. Their role therefore extends beyond providing nutrients for beneficial bacteria and includes support for the natural protective mechanisms of the digestive tract.

Lignocellulose and the importance of different fibre fractions

Fibre is not a uniform group of nutrients. Individual fractions differ in their rate of fermentation, water-binding capacity and effects on the structure of digesta.

Lignocellulose provides structural fibre with limited fermentability. It may support normal passage of digesta and help maintain appropriate faecal consistency. Combined with more fermentable fibre from grass, linseed, fruit and chicory, it creates a varied substrate profile for the hindgut.

This diversity is important because the equine microbiome does not rely on one type of fibre alone. Stable fermentation is generally supported by several complementary fibre fractions rather than by a single isolated ingredient.

Polyphenols and protection against oxidative stress

Grape seeds, aronia pomace and raspberry pomace are sources of polyphenols, including proanthocyanidins and anthocyanins. These compounds have antioxidant activity and help counteract the effects of excessive reactive oxygen species production.

Oxidative stress may increase during intensive training, transport, illness, chronic inflammation and recovery. The body has its own enzymatic antioxidant systems, but their efficient function also depends on adequate nutritional support.

This is why natural polyphenols are combined in the formula with vitamin E and selenium. Vitamin E protects the lipid structures of cell membranes, while selenium is involved in the activity of antioxidant enzymes, including glutathione peroxidase.

The importance of calcium, magnesium and marine algae

Lithothamnum calcareum algae are a natural source of calcium and marine minerals. Calcium is essential not only for bone health, but also for muscle function, nerve conduction and numerous cellular processes.

Alkaline mineral compounds may also contribute to the temporary buffering of acidic digesta. They do not replace medical treatment for gastric ulceration or correct forage management, but they may form part of a comprehensive ration for horses with sensitive stomachs.

The formulation also includes sources of phosphorus, magnesium and sodium. As a result, the product provides more than fibre alone and can be used as a complementary feed within a properly balanced diet.

Why do low starch and sugar levels matter?

Excess starch that is not digested in the small intestine may reach the hindgut. There, it becomes a substrate for rapidly proliferating lactic acid-producing bacteria. This may lower intestinal pH, destabilise fibre fermentation and alter the composition of the microbiota.

Restricting starch is particularly important for horses with equine metabolic syndrome, insulin dysregulation, PSSM, a history of laminitis or poor tolerance of conventional cereal-based feeds. A low sugar concentration also makes it easier to control the total non-structural carbohydrate content of the ration.

The final sugar and starch content of the complete diet also depends on hay, pasture and other feed ingredients. For metabolic horses, forage analysis and adjustment of the entire ration to the individual animal therefore remain essential.

Which horses may benefit from this type of formulation?

VETERINARY line GASTRO may be a valuable component of diets for horses requiring controlled starch and sugar intake, a high fibre contribution and a limited number of common feed ingredients.

It may be particularly suitable for:

• horses during and after treatment for equine gastric ulcer syndrome, as part of an appropriately planned diet;
• horses recovering from colic or abdominal surgery, following veterinary consultation;
• horses prone to disturbed fermentation, bloating, loose droppings or free faecal water;
• horses following antibiotic treatment, dietary changes or periods of significant stress;
• horses with allergies or suspected food sensitivities;
• horses with EMS, insulin dysregulation, PSSM or a history of laminitis;
• performance horses exposed to training, transport and competition-related stress;
• senior and convalescent horses that find soft, moist meals easier to consume.

Feed as part of a complete nutritional strategy

Even a carefully formulated feed cannot replace good-quality forage, regular fibre intake, gradual dietary changes or appropriate diagnostic assessment.

In horses with gastric or intestinal disease, metabolic disorders or recurrent colic, the diet should be planned with a veterinarian or qualified equine nutrition specialist. The type of complementary feed is only one part of the ration. Hay quality and quantity, the duration of fasting periods, water access, activity level and dental condition are equally important.

The main advantage of VETERINARY line GASTRO is therefore not one single ingredient. It is the combination of several complementary strategies: varied fibre sources, very low starch and sugar levels, plant-derived fats, prebiotics, natural polyphenols and mineral components.

The formula is not intended to replace treatment, but to make it easier to create a gentle, predictable ration that is better aligned with the physiology of the horse.